Verb – Eтістік
Verb – етістік
Сөз таптары ішінде ең көлемді тақырып – етістік.
Бұл материалдағы басты мақсат: етістік жөнінде жалпы мағлұмат беру. Бұл Сізге тақырып «картасы» болады.
Егер Сіз ағылшын тілін үйрену барысында тақырыптың бір бөлігін кездестіретін болсаңыз, оның не екенін және оның жалпы тақырып бойынша орынын білетін боласыз.
Сонымен бастайық.
Verb (етістік) – заттың қимылын, іс-әрекетін, жай-күйін білдіретін сөз табы.
Енді етістіктерді әр түрлі белгілеріне байланысты қарастырайық.
Бұл бізге материалды жүйелі түрде көруге көмектеседі.
Етістіктер бөлінеді:
1. Қызметіне (функциясына) қарай етістіктер бөлінеді:
1. мағыналы етістіктер (Main verbs);
олар бөлінеді:
1) қимылды білдіретін етістіктер:
work – жұмыс істеу
speak – сөйлеу
go – жүру
play – ойнау
move – қозғалу
make – жасау
study – оқу
take – алу т.б.
2) жай-күйді білдіретін етістіктер: (State verbs ):
be – болу
believe – сену
expect – күту
forget – ұмыту
have – бар болу
hear – есту
know – білу
like – ұнату
love – сүю
т.б.
2. көмекші етістіктер (Auxiliary verbs);
олар бөлінеді:
1) алғашқы көмекші етістіктер :
be, do, have, shall, will;
Сөйлемде дербес рөл атқармайды, олар толық етістікпен жұптасып қолданылады.
(be – болу; do – істеу; have – бар болу етістіктері мағыналы етістік түрінде де қолданылады);
2) модальды көмекші етістіктер (Modal verbs):
can, may, must, ought (to), could, might, shall, should, will, would, need;
Сөйлемде дербес рөл атқармайды, толық мағыналы етістікпен жұптасып қана жүре алады. Модальды етістіктерден кейін келетін мағыналы етістік Infinitive формасында to шылауынсыз қолданылады.
2. Past Indefinite және Particple II жасалынуына қарай:
1) дұрыс етістіктер (Regular verbs)
Дұрыс етістіктердің жай өткен шақ (V2) және өткен шақтағы есімше (V3(PII)) формалары -ed жұрнағы жалғану арқылы жасалады:
answer answered
act acted
ask asked
2) бұрыс етістіктер (Irregular verbs)
Бұрыс деп аталатын себебі олардың V2 және V3(PII) формаларының жасалу жолы бөлек. Бұрыс етістіктердің саны 200 шамасында. Ағылшын тілін үйренушілер үшін бұл формаларды жаттап алу керек.
Verb – Eтістік
Modal Verbs
Модаль еңтістіктері
Модал етістіктеріне : Can, May, Must, Have to, Should, Ought to - жатады !
Етістіктердің ерекшелігі : -s - жалғауы жалғанбайды! Мысалға: She musts study - болып s -жалғауы қойып жазылмайды !
Екінші ерекшелігі: Екі етіс арасына яғни Can, May(Might), Must,Should -тан кейыін To инфинитиві қолданбайды!
Ағылшын тіліндегі модальды етістіктер
Модаль етістіктер (Моdаl VеrЬs): саn (соuld), тау (тight), тust, оught, nееd тікелей іс-әрекеттің өзін білдірмей, тұйық рай формасындағы негізгі етістік арқылы берілген іс-әрекеттің болу мүмкіндігін, қажеттігін білдіреді.
1. Модаль етістіктердің өзіне тән мағынасы бар:
Саn модаль етістігі белгілі бір іс- әрекетке қабілеттілікті, мүмкіндікті біддіреді:
I сап write it todау. — Мен мұны бүгін жаза аламын.
Саn модаль етістігі ауызекі тілде іс- әрекетгің рұқсат етілуін де білдіреді. Мау I соmе іn? — Кіруге бола ма?
Не mау be at shool — ол мектепте болуы мүмкін. Мүмкін, олмектепте шығар. I must dоіt поw. = I hаvе tо dо іt поw. — Мен мұны қазір істеуім керек.

I had tо gо thеге. — Менің онда баруыма туракелді.
Оught, need етістіктері істелген істің қажетгілігін, мүмкіндігін білдіреді.
Не ought tо helр his friend. — Ол досына көмектесу тиіс.
Үоu need а 1опg гest. — Сіз көбірек демалуды қажететесіз.
I саn dо іt. — Мен осыны істей аламын.
Үоu mау tаке іt. — Сіз осыны ала аласыз.
I must gо thеге. — Мен онда бара аламын.
Үоu needn׳t dо it. — Сізге осыны істемеу керек еді.
Үоu оught tо helр hіm. — Сіз оған көмектесуіңіз керек еді.
Жіктеу кезінде модаль етістіктерінің Ш-ші жақ жекеше түрінде
Verb – етістік
Сөз таптары ішінде ең көлемді тақырып – етістік.
Бұл материалдағы басты мақсат: етістік жөнінде жалпы мағлұмат беру. Бұл Сізге тақырып «картасы» болады.
Егер Сіз ағылшын тілін үйрену барысында тақырыптың бір бөлігін кездестіретін болсаңыз, оның не екенін және оның жалпы тақырып бойынша орынын білетін боласыз.
Сонымен бастайық.
Verb (етістік) – заттың қимылын, іс-әрекетін, жай-күйін білдіретін сөз табы.
Енді етістіктерді әр түрлі белгілеріне байланысты қарастырайық.
Бұл бізге материалды жүйелі түрде көруге көмектеседі.
Етістіктер бөлінеді:
1. Қызметіне (функциясына) қарай етістіктер бөлінеді:
1. мағыналы етістіктер (Main verbs);
олар бөлінеді:
1) қимылды білдіретін етістіктер:
work – жұмыс істеу
speak – сөйлеу
go – жүру
play – ойнау
move – қозғалу
make – жасау
study – оқу
take – алу т.б.
2) жай-күйді білдіретін етістіктер: (State verbs ):
be – болу
believe – сену
expect – күту
forget – ұмыту
have – бар болу
hear – есту
know – білу
like – ұнату
love – сүю
т.б.
2. көмекші етістіктер (Auxiliary verbs);
олар бөлінеді:
1) алғашқы көмекші етістіктер :
be, do, have, shall, will;
Сөйлемде дербес рөл атқармайды, олар толық етістікпен жұптасып қолданылады.
(be – болу; do – істеу; have – бар болу етістіктері мағыналы етістік түрінде де қолданылады);
2) модальды көмекші етістіктер (Modal verbs):
can, may, must, ought (to), could, might, shall, should, will, would, need;
Сөйлемде дербес рөл атқармайды, толық мағыналы етістікпен жұптасып қана жүре алады. Модальды етістіктерден кейін келетін мағыналы етістік Infinitive формасында to шылауынсыз қолданылады.
2. Past Indefinite және Particple II жасалынуына қарай:
1) дұрыс етістіктер (Regular verbs)
Дұрыс етістіктердің жай өткен шақ (V2) және өткен шақтағы есімше (V3(PII)) формалары -ed жұрнағы жалғану арқылы жасалады:
answer answered
act acted
ask asked
2) бұрыс етістіктер (Irregular verbs)
Бұрыс деп аталатын себебі олардың V2 және V3(PII) формаларының жасалу жолы бөлек. Бұрыс етістіктердің саны 200 шамасында. Ағылшын тілін үйренушілер үшін бұл формаларды жаттап алу керек.
Verb – Eтістік
Modal Verbs
Модаль еңтістіктері
Модал етістіктеріне : Can, May, Must, Have to, Should, Ought to - жатады !
Етістіктердің ерекшелігі : -s - жалғауы жалғанбайды! Мысалға: She musts study - болып s -жалғауы қойып жазылмайды !
Екінші ерекшелігі: Екі етіс арасына яғни Can, May(Might), Must,Should -тан кейыін To инфинитиві қолданбайды!
Ағылшын тіліндегі модальды етістіктер
Модаль етістіктер (Моdаl VеrЬs): саn (соuld), тау (тight), тust, оught, nееd тікелей іс-әрекеттің өзін білдірмей, тұйық рай формасындағы негізгі етістік арқылы берілген іс-әрекеттің болу мүмкіндігін, қажеттігін білдіреді.
1. Модаль етістіктердің өзіне тән мағынасы бар:
Саn модаль етістігі белгілі бір іс- әрекетке қабілеттілікті, мүмкіндікті біддіреді:
I сап write it todау. — Мен мұны бүгін жаза аламын.
Саn модаль етістігі ауызекі тілде іс- әрекетгің рұқсат етілуін де білдіреді. Мау I соmе іn? — Кіруге бола ма?
Не mау be at shool — ол мектепте болуы мүмкін. Мүмкін, олмектепте шығар. I must dоіt поw. = I hаvе tо dо іt поw. — Мен мұны қазір істеуім керек.

I had tо gо thеге. — Менің онда баруыма туракелді.
Оught, need етістіктері істелген істің қажетгілігін, мүмкіндігін білдіреді.
Не ought tо helр his friend. — Ол досына көмектесу тиіс.
Үоu need а 1опg гest. — Сіз көбірек демалуды қажететесіз.
I саn dо іt. — Мен осыны істей аламын.
Үоu mау tаке іt. — Сіз осыны ала аласыз.
I must gо thеге. — Мен онда бара аламын.
Үоu needn׳t dо it. — Сізге осыны істемеу керек еді.
Үоu оught tо helр hіm. — Сіз оған көмектесуіңіз керек еді.
Жіктеу кезінде модаль етістіктерінің Ш-ші жақ жекеше түрінде