Гео Әлем Тв | География

💰 Бір банкноттың артында қандай қызық тарих бар екенін білесіз бе?

🌍 Әлемдегі ең ерекше банкноттар мен монеталарды, қымбат валюталарды және ақша туралы таңғажайып деректерді бірге зерттейміз!

👉 Ақша әлеміне бірге саяхаттайық! «Ақша Тайм» арнасына жазылыңыз!

https://youtube.com/@aqshatime

🌎 НЬЮ-ЙОРК МЕТРОСЫНДАҒЫ «ЖАСАНДЫ ҮҢГІЛЕР»

Нью-Йорк метросының қабырғалары мен төбесінде табиғи үңгірлердегі сталактиттерге ұқсайтын ерекше минералды түзілімдер бар. Олар кальтемиттер (calthemites) деп аталады. 🪨

💧 Су бетондағы жарықтардан өткенде кальций мен басқа минералдарды алып шығады. Су тамшылаған сайын минералдар жиналып, сталактитке ұқсас түзілімдер пайда болады.

Ең қызығы — кальтемиттер табиғи үңгір сталактиттеріне қарағанда 300 есеге дейін жылдам өсуі мүмкін! Кей жағдайда тәулігіне шамамен 2 мм өседі. 😮

🔬 Ғалымдар олардың қабаттарын зерттеу арқылы метроның және қаланың қоршаған орта жағдайы туралы мәлімет ала алады.

🚇 Демек, Нью-Йорк метросы — тек көлік жүйесі емес, адам қолымен жасалған ерекше «жерасты геологиялық зертханасы» деуге болады.

🌑☀️ БҮГІН — КҮН ТҰТЫЛАДЫ!

12 тамызда аспанда сирек кездесетін Күннің толық тұтылуы болады. Бұл кезде Ай Күнді толық жауып, бірнеше минутқа күндізгі аспан қараңғыланады. 🌍✨

Толық тұтылу Исландия, Гренландия және Испанияның солтүстігінен жақсы көрінеді. Қазақстанда толық фаза байқалмайды.

⚠️ Күн тұтылуын арнайы қорғаныш көзілдірігінсіз тікелей бақылауға болмайды!

11 тамызға арналған Қазақстан бойынша дауыл ескертуі

🌡 Астана: жоғары температура 36–38°C, өртің жоғары қауіптілігі.

⛈ Алматы: күндізгі уақытта жеңіл жаңбыр, найзағай. Температура +35°C дейін.

🌩 Шымкент: қысқа мерзімді жаңбыр, найзағай, желдің шағын ұшқыны 15–20 м/с. Температура +40°C дейін, өртің екіұдай қауіптілігі.

🔥 Бірқатар аймақтарда жоғары және екіұдай өртің қауіптілігі сақталуда.

Абай Құнанбайұлы және география

Абай Құнанбайұлы — қазақ халқының ұлы ақыны, ойшылы және ағартушысы. Оның шығармашылығы әдебиетпен ғана шектелмей, табиғат пен адам арасындағы байланысты түсінуге де мүмкіндік береді. Осы тұрғыдан алғанда, Абай мұрасы мен география ғылымының арасында өзіндік байланыс бар.

Абайдың «Жаз», «Күз», «Қыс», «Жазғытұры» сияқты табиғат лирикаларында қазақ даласының табиғи көріністері, ауа райы, жыл мезгілдерінің өзгеруі және халықтың табиғат жағдайына бейімделуі шынайы суреттеледі. Мысалы, «Қыс» өлеңінде қыстың қаталдығы, қар мен аяздың әсері бейнеленсе, «Жазғытұрыда» табиғаттың жаңаруы мен көктемгі өзгерістер сипатталады.

Абай өмір сүрген Шыңғыстау өңірінің табиғаты да оның шығармашылығына әсер етті. Ақынның табиғатты бақылауы арқылы сол кезеңдегі қазақ даласының ландшафты, ауа райы және көшпелі өмір салты туралы түсінік алуға болады.

География ғылымы табиғат пен қоғамның өзара байланысын зерттейді. Ал Абай шығармаларында адамның табиғатқа тәуелділігі, жер жағдайының тұрмысқа әсері және табиғатты бақылау сияқты мәселелер көрініс табады.

Сондықтан Абайды географ-ғалым деп атауға болмайды, бірақ оның шығармалары Қазақстанның табиғатын, жер бедерін, климатын және халықтың табиғи ортадағы өмірін тануға көмектесетін құнды әдеби-танымдық дерек болып табылады.

Абай мұрасы — қазақ даласының табиғаты мен адам өмірінің байланысын танытатын рухани географияның бір көрінісі.

Еуропалық Ресейде күздің алғашқы белгілері күтілуде. Бұл оқиғаның себебі – жоғары биіктікте орналасқан циклон.

Орталық Ресейде және Еділ өзені бойында ауа райы ең көп өзгеріс көрінеді. Мысалы, Мәскеуде 13-14 тамызда +25 градус болған соң, күндізгі температура +15 градусқа дейін төмендейді. Қазанда да осындай өзгеріс 14-15 тамызда болады.

Температура климаттық нормадан 4-6 градусқа төмен болады. Суық ауа райы бұлттылық пен жаңбырмен бірге жүреді, бірақ бұл ұзаққа созылмайды – қысқа үзілістен кейін жаз қайта оралады.

Ал, Ертіс өзенінен шығып, Солтүстік Қазақстанға қарай, ауа райы өте жылы болады. Сібірде және Шығыс Қазақстанда да ыстық ауа райы сақталады.

ГеоӘлемТвдің WhatsApp парақшасына да тіркеліп қойыңыздар:

https://whatsapp.com/channel/0029VaWlzTn8F2pHlQDFyd1h/219

🇪🇺 Еуропада аптап ыстық пен құрғақшылық газ қорларына әсер етті

Аномальды ыстық пен құрғақшылық Еуропалық Одақ елдеріндегі жер астындағы газ қоймаларынан газ алудың рекордтық деңгейге жетуіне себеп болды.

⛽ Шілде айында газ қорларынан 964 млн текше метр газ шығарылған. Бұл 2025 жылдың шілдесімен салыстырғанда 1,5 есе көп және 2022 жылдан бергі осы айдағы ең жоғары көрсеткіш.

Сонымен қатар, газ қоймаларына жазғы уақытта газ айдау көлемі де айтарлықтай төмендеді. Шілдеде 8,8 млрд текше метр газ айдалған — бұл өткен жылмен салыстырғанда 16%-ға аз.

📉 Нәтижесінде газ қорларының таза өсімі 7,8 млрд текше метр болды. Бұл — 2020 жылдан бері шілде айындағы ең төменгі көрсеткіш.

🔥 Ауа райының күрт өзгеруі Еуропаның энергетикалық жүйесіне де әсерін тигізіп жатыр.

🌪️ Қытайда қуатты «Ноул» тайфуны соқты

Қытайдың оңтүстігі мен Гонконг аймағын қуатты «Ноул» тайфуны соғып өтті. Желдің жылдамдығы секундына 42–48 метрге жетіп, нөсер жаңбыр жауған. Қауіпсіздік мақсатында Гуандун провинциясында 715 мыңнан астам адам эвакуацияланған.
Тайфун салдарынан теміржол және әуе қатынасына шектеулер енгізіліп, бірқатар рейс тоқтатылған. Қатты жаңбыр мен жел елдің бірнеше провинциясында жалғасқанымен, құрлыққа шыққаннан кейін «Ноул» біртіндеп әлсіреген.

🌦 Еліміздің 16 облысында ауа райына байланысты ескерту жарияланды!

Синоптиктердің мәліметінше, бүгін Қазақстанның 16 облысында қолайсыз ауа райы күтіледі.

🌩 Абай, Шығыс Қазақстан, Павлодар, Алматы, Жетісу, Жамбыл және Түркістан облыстарының кей жерлерінде жаңбыр жауып, найзағай ойнайды. Кей өңірлерде бұршақ түсіп, екпінді жел соғуы мүмкін.

🌪 Қызылорда облысының бірқатар ауданында шаңды дауыл күтіледі. Ал Ақмола, Қарағанды, Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Ұлытау, Абай және Шығыс Қазақстан облыстарында түнгі және таңғы уақытта тұман түсуі ықтимал.

🔥 Сонымен қатар елдің басым бөлігінде жоғары және төтенше өрт қаупі сақталады. Кей өңірлерде ауа температурасы +42°C-қа дейін көтерілуі мүмкін.

Егер жолға шығуды немесе табиғат аясында демалуды жоспарлап жүрсеңіз, ауа райы болжамын алдын ала қарап, қауіпсіздік шараларын сақтаңыз.